Hyperventilatie

Wat is hyperventilatie?

Hyperventilatie is een aandoening waarbij er een te snelle en korte ademhaling plaatsvindt, die niet past bij de omstandigheden en die o.a. de volgende klachten kan veroorzaken:
• Een benauwd gevoel.
• Duizeligheid.
• Druk op de borst.
• Tinteling in een arm en rond de mond.
• Het gevoel flauw te vallen of echt flauw vallen.
• Paniek.

Wat gebeurt er bij hyperventilatie?
De ademhaling wordt normaal gesproken geregeld door het automatische ademhalingssysteem. Dit systeem reageert op de verhouding tussen zuurstof en koolzuur in het bloed. Hierdoor hoef je niet op de ademhaling te letten en haal je bijv. gewoon adem in je slaap. Je kunt echter je ademhaling bewust of onbewust overnemen, waardoor het automatische ademhalingssysteem gepasseerd wordt. Bij hyperventilatie gebeurt dit onbewust.

Als je begint met hyperventileren krijg je het gevoel dat je lucht te weinig krijgt. Je probeert dan nog meer lucht naar binnen te krijgen. Hierdoor verstoor je de balans tussen zuurstof en koolzuur steeds meer. Je hebt het gevoel dat je te weinig lucht naar binnen krijgt, terwijl je juist te veel lucht naar binnen krijgt! Je gaat daardoor steeds sneller en korter inademen en vergeet goed uit te ademen. Als de versnelde ademhaling doorgaat kun je zelfs flauw vallen.

De verschijnselen van hyperventilatie zijn zeer beangstigend, maar niet gevaarlijk!
Als je flauw valt neemt het automatische ademhalingssysteem de ademhaling weer over en herstelt de verhouding tussen zuurstof en koolzuur zich. Je komt dan vanzelf weer bij. Hyperventilatie is niet nadelig voor het lichaam!

Wat is de oorzaak van hyperventilatie?
De oorzaak van hyperventilatie is niet lichamelijk, maar emotioneel. Hyperventilatie treft vaak mensen die moeilijk emoties uiten en zich veel van emoties uit de omgeving aantrekken (“gevoelige binnenvetters”). Hyperventilatie komt voort uit een (onbewuste) angstreactie. De angst, waar het hier om gaat, is niet altijd even logisch (bijv. angst voor een spin) maar de reactie van het lichaam is hetzelfde als op angst, die wel logisch is (bijv. angst voor een grote, grommende hond).

In een situatie, waarin je bang bent, kun je op drie manieren reageren: vechten, vluchten of verstijven. Voor welke reactie je ook kiest, het lichaam zal zich erop voor moeten bereiden. Dit gebeurt o.a. door korter en sneller te gaan ademhalen, waardoor je meer lucht binnen krijgt. Dit is nodig om te kunnen vechten of vluchten, en de zuurstof zal bij die acties ook worden verbruikt. Vecht of vlucht je niet, doe je niets met al die extra lucht, dan leidt dat tot de bekende lichamelijke klachten.
Indien je een keer een hyperventilatieaanval hebt gehad, kan de angst voor een volgende aanval, heel gemakkelijk een nieuwe aanval veroorzaken (angst voor de angst).

Wat is de oplossing voor hyperventilatie?
Om hyperventilatie, met als achterliggende oorzaak het niet voldoende uiten van emoties, echt op te lossen moet je de oorzaak aanpakken, dus leren beter je gevoel te uiten. De balans tussen het uiten (uitademen) van emoties en het opnemen (inademen) van emoties moet hersteld worden: je eigen emoties meer uiten en emoties die uit de buitenwereld naar je toe komen wat meer afhouden. Op die manier voorkom je, op termijn, een hyperventilatieaanval.

Tips voor als je toch een aanval krijgt:
• Gebruik de extra ingeademde lucht voor lichamelijke inspanning (b.v. hardlopen of hard tegen een muur duwen).
• Hergebruik de extra ingeademde lucht door een plastic zakje over je mond en neus te doen en daar in uit en in te ademen.
• Let erop dat je goed uitademt! Het inademen gaat vanzelf.
• Probeer te ontspannen en fixeer je niet op je ademhaling.

Wat kan een fysiotherapeut doen?
Naast voorlichting over hyperventilatie, richt de fysiotherapie zich op het opvangen van een hyperventilatie-aanval en het laten voelen hoe de ademhaling normaal verloopt.
Dit heeft als doel de patiënt te laten voelen dat hij weer controle over zijn ademhaling kan krijgen, waardoor de angst voor de angst af kan nemen.

Wat blijft het belangrijkste?
Het belangrijkste blijft dat je met je dieper liggende angst en emotie aan de slag gaat.

Dit kan door je gevoelens naar vrienden en familie te uiten.
Het uiten gebeurt door praten over hetgeen je bezig houdt en/of het uiten van de emotie door bijv. huilen of kwaad worden.

Soms lukt je dit onvoldoende en heb je professionele hulp van bijv. een psycholoog nodig.